Tuvalet eğitimine ne zaman başlamalıyım?

Tuvalet eğitimine ne zaman ve nasıl başlamalıyım? Bu süreçte nelere ihtiyacım var? Bu eğitim ne kadar sürer? Bu eğitimin hazırlık aşaması var mı?…. tarzında soruları tüm anne ve babalar sorar. Tuvalet eğitimi çocuğun bakımından sorumlu bireylerin yani anne, baba, bakıcı, evde yaşayan aile büyüklerinin ve kreş sorumlularının (eğer çocuk kreşe gidiyorsa) aktif katılımı ile geçirilecek bir süreçtir. Zaman zaman tuvalet eğitimi sorumluluğunun sadece anneye ait olduğuna dair gözlemlerimiz olmasına rağmen babaların da sürece aktif katılımı tercihimizdir. Bu süreçte bahsi geçen bireylerin aynı kararlılıkla ve tek ses olarak hareket etmesi çocuğun bu beceriyi rahat kazanması açısından son derece önemlidir.

Eğitime ne zaman başlamalıyım?

Tuvalet eğitimine hem çocuğun hem de çocuktan sorumlu yetişkinlerin hazır olduğu dönemde başlanması uygundur. Çocuğun idrar yolları kas gelişiminin tamamlanmış ayrıca kendini ifade edebilme becerisinin de gelişmiş olması önemlidir. Bu kriterleri göz önünde bulundurduğumuz zaman tuvalet eğitimi için en uygun dönem 24 – 36 ay arasıdır. Çocuk daha küçükken başlanan eğitimlerde fiziksel gelişim yeterli olmadığı için çabalarınız başarısızlıkla sonuçlanabilir. Aynı şekilde zamanla söyler diye geciktirilen eğitimlerde hem birtakım ruhsal sıkıntılar yaşanabileceği gibi hem de becerinin gecikmesine neden oluruz.

Çocuk gün içerisinde;

  • 2-3 saat kuru kalabiliyorsa,
  • Ufak yönergeleri anlayıp yerine getirebiliyorsa,
  • Kendi isteklerini ifade edebiliyorsa,
  • Eşofman gibi rahat giysileri aşağıya doğru indirip tekrar yukarıya çekebiliyorsa,
  • Dışkılama saati düzene oturmuşsa,
  • Bezi ıslandığı zaman rahatsızlık duyuyor ve
  • Çiş yapacağı zaman davranışlarından belli oluyorsa bu eğitime almaya hazır demektir.

Eğitim için çocuğun hazır olması kadar ev yaşantısının düzenli ve yetişkinler için sıkıntısız bir dönem olması da çok önemlidir. Yeni bir eve taşınma, yeni bebeğin doğumu, bakıcı değiştirme gibi yaşantısal değişimlerde tuvalet eğitimine başlama tarihini ertelemekte fayda vardır. Yeni koşullara uyum sağlandıktan sonra eğitime başlamak hem siz hem de çocuğunuz açısından daha uygun olacaktır.

  klozet klozet 2

Nelere ihtiyacımız var?

Öncelikle çocuğun rahat oturabileceği ve kendi başına kullanabileceği bir düzeneğe gereksinim var. Lazımlık kullanabileceğiniz gibi klozete takılan aparatları da tercih edebilirsiniz. Ben lazımlığın daha kullanılışlı olduğunu düşünüyorum bir süre lazımlık kullanıldıktan ve alışkanlık kazıldıktan sonra klozet adaptörüne geçilebilir. Burada önemli olan çocuğun tuvaleti kullanmada sıkıntı yaşamaması, klozetin/lazımlığın rahat ulaşabileceği yerde ve yükseklikte olmasıdır. (klozetin önüne basamak koymak, kapının her zaman açık olması…)

Bu dönemde rahat giysilerin kullanılması önemlidir. Çocuk zaman içerisinde kendi başına tuvalete gitmeye başlayacaktır. Tuvaleti kullanırken giyside zorlanması ve bu nedenle altına kaçırması sonucunda çocuk yaşadığı hayal kırıklığı ile birlikte eğitim sürecini reddedebilir. Kemersiz, fermuarsız, beli lastikli giysilerin tercih edilmesi kullanım kolaylığı sağlayacaktır.

tuvalet tuvaletegitim1_450

Eğitim öncesinde ve sırasında nelere dikkat etmeliyiz?

  • Çocuklar görerek öğrenirler. Ebeveynler tuvaleti kullanırken çocuklarının kendilerini gözlemlemesine fırsat tanımalılar. Bu süreçte cinsiyet farklılıklarına dikkat etmek gerekir.
  • Eğitime başlamadan önce lazımlık ya da klozet aparatı eve alınmalı, çocuğun materyale görsel olarak alışması sağlanmalıdır. (üzerinde giysileri varken gün içerisinde lazımlığa oturabilir ya da bebeklerini oturtabilir ayrıca kendi sandalyesi olarak tanıtmak kabullenme sürecini kısaltacaktır…)
  • Bu yaş çocukları basit yönergeleri anlayabilirler. Bu nedenle çocuğa artık büyüdüğü ve tüm büyükler gibi çişini ve kakasını tuvalete yapması gerektiği net ama kısa cümlelerle anlatılmalıdır.
  • Tuvalet kokan ve pis bir yer olarak tanıtılmamalı ve tuvalet ile ilgili korku geliştirmesine neden olabilecek davranışlardan kaçınılmalıdır.
  • Eğitimde lazımlık kullanılıyor ise yerinin sürekli değiştirilmemesi sabit tutulması çocuk açısından önemlidir.
  • Başlangıçtan itibaren bez çıkartılmalıdır. Bezlenmeye devam eden çocuk tuvaleti kullanmayı reddedecektir.
  • Eğitime başlamadan önce giysili olarak klozete oturup kitap okuma, sifonu çekme, el yıkama gibi egzersizlerinin yapılması o tuvalet alanını ve oraya ait materyalleri tanıma açısından önemlidir.
  • Çocuklar tuvaletlerini uzun süreli tutamazlar bu nedenle söylediği ya da sizin fark ettiğiniz anda hızlıca tuvalete gidilmelidir.
  • İlk günlerde çocuğun tuvaletini söylemesini beklemek yanıltıcı olabilir. Her yarım saatte bir tuvalete gidip giysileri indirerek çocuğu lazımlığa oturtmak ve en az 5 dakika üzerinde kalmasını sağlamak gerekir. Bu bekleme süresinde çocuk şarkıları söylemek, kitap incelemek gibi teknikleri kullanabilirsiniz. Yoksa çocuk sıkıldığı için hemen kalkmak isteyecek ve çalışma amacına ulaşmayacaktır. Bekleme süresi sonunda çocuk tuvaletini yaptı ise aferin deyip kaldırmak ve temizliğine yardım etmek gerekir. Eğer gittiğinizde çocuk tuvaletini yapmazsa “galiba çiş yok” deyip kaldırmak uygundur. Böylece farkındalığı arttırmış ve konuya dikkatini çekmiş olursunuz.
  • Çocuğu övmek ve aferin demek için tüm sürecin tamamlanmasını beklemeye gerek yok. Tuvalete gidip, pantolonunu indirmesine rağmen altına kaçıran bir çocuğun çabası takdir edilmelidir. Bu yaklaşımınız sonraki sefer için daha fazla çaba sarf etmesini sağlayacaktır.
  • Tuvaletini yaptığı zaman utanmasına ve tiksinmesine neden olacak konuşmalardan (ne kötü koku, ay ne pis…) kaçılması gerekir.
  • Lazımlık üzerinde çok uzun süreler bekletmek çocuğun sıkılmasına neden olur. Duyduğu sıkıntıdan dolayı bir dahaki sefere tuvalete gitmek istemeyecektir.
  • Çocuğun kuru kalma süresini dikkate alarak ilk günlerde yarım saatte bir yaptığımız tuvalet ziyaretlerinin aralığını gitgide uzatabilirsiniz. Bir süre sonra çocuğunuz kendiliğinden tuvalet ihtiyacı olduğunu ifade edecektir. Her çocuğun beceriyi öğrenmesi zaman olarak farklılık gösterir, bazıları bir haftada beceriyi kazanırken bazıları daha uzun sürede beceriyi öğrenir. Annelerin bireysel farklılıkları göz önünde bulundurması ve çocuğunu başka bir çocuk ile kıyaslamaması önemlidir.
  • Tuvaleti kullanan, altına kaçırmadan haber veren çocukları aferin diyerek ödüllendirmek davranışın pekişmesi açısından önemlidir. Ödüllendirmede abartıya kaçmamaya dikkat etmeliyiz. Tuvalete gitmenin herkes tarafından yapılan (yemek yeme, uyuma…) doğal bir süreç olduğunu unutmamalı, çocuğunda böyle hissetmesini sağlamalıyız.
  • Gündüz tuvalet alışkanlığı oturmaya başlarken gece bezini de çıkarabilirsiniz. Bana göre bu süreç çocuktan çocuğa farklılık göstermektedir. Bazı çocuklar gündüzden sonra geceyi öğrenirken bazı çocuklar her ikisini aynı anda öğrenmektedir. Ben kendi deneyimlerime göre gece ve gündüz eğitiminin aynı anda verilmesinin uygun olduğunu düşünüyorum. Bir bez takıp bir takmamanın çocukta kafa karışıklığına neden olduğunu varsayan bir anne ve eğitimciyim. Fakat her zaman söylediğim gibi her çocuğun tepkisi, öğrenme şekli ve süresi birbirinden farklıdır. Çocuğunuzu en iyi siz tanıdığınız için bu konuda en doğru kararı yine siz verebilirsiniz.
  • Gece eğitimine başlandığında özellikle akşam saatlerinde tüketilen sıvı miktarını azaltmak ve uykuya yatmadan önce tuvalete gitmek altına kaçırma ihtimalinin önüne geçecektir. Ayrıca her gece aynı saatte çocuğu uyandırıp tuvalete götürmek uygun olur. Tabi bu tuvalete gitme esnasında çocuğun uyanmış olması önemlidir. Uykuda olan çocuk ne yaptığının farkında olmadığı için eylem hakkında bilinçlenmesi gelişmeyecektir.
  • Her çocuk eğitim sırasında ara sıra altına kaçırabilir. Bu durumda çocuğa kızmak, bağırmak ya da cezalandırmak geri dönüşe neden olabileceği gibi acele etseydin, neden çabuk davranmadın gibi söylemlerde suçlu hissetmesine neden olur. “Böyle kazalar olabilir, bir daha tuvalete erken gelmeliyiz” demek yeterlidir. Islanan giysiler tuvalet alanında değiştirilmeli ve altına yapmış olmasına rağmen çocuk tekrar klozete oturtulmalıdır.
  • Tuvalet eğitiminin sadece sizin kontrol ve sorumluluğunuzda olduğunu düşünmemelisiniz. Böyle düşünürseniz başarısızlıklar karşısında kendinizi suçlamaya ve yetersiz bulmaya başlarsınız. Unutmayın ki tuvalet eğitimi sizin sorumluluğunuzda olabilir ama kontrol kesinlikle çocuğunuzun elinde. Burada size düşen görev çocuğunuzu desteklemek, koşullarını sağlamak, model olmak ve yüreklendirmektir. Bu eğitim sadece sizin ya da sadece çocuğunuzun hazır olması ile başarıya ulaşmaz. Eğitimin ekip işi olduğunu asla unutmayın. Unutmayın çok özel durumlar dışında tüm çocuklar tuvalet eğitimini tamamlar ve alışkanlığı kazanır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir